![](../../images/ppointico.gif) |
Download
de illustraties
behorende bij het college:
161 KB |
Inleiding
Tot nu toe hebben we alleen nog maar gesproken over bedrijven en informatie.
Er is een aantal gebieden van het bedrijf waarop we kunnen automatiseren
en/of informatiseren, om in de informatiebehoefte te voorzien. In dit
hoofdstuk geven we deze gebieden, en geven we een globaal idee van de
toepassingen die op die gebieden mogelijk zijn.
Leerdoelen
Na het bestuderen van dit onderwerp moet u begrijpen:
- wat het verschil tussen automatisering en informatisering is;
- op welke verschillende gebieden automatisering of informatisering
mogelijk is;
- wat de redenen zijn voor automatisering/informatisering.
Informatisering en automatisering
Hoewel ze vaak door elkaar gebruikt worden, zijn informatisering en
automatisering twee verschillende zaken. Informatisering is de toepassing
van informatietechnologie (in een bedrijf). In hoofdstuk 14 gaan we
in op wat informatietechnologie is, voorlopig is het voldoende om te
weten dat informatietechnologie te maken heeft met geoperationaliseerde
technieken om met gegevens/informatie om te gaan.
Automatisering is de mechanisatie van een serie handelingen. Hierbij
wordt in de praktijk vaak informatietechnologie gebruikt, maar in principe
is dit niet noodzakelijk behalve dan programmeertechnologie en hardware.
Toepassingsgebieden voor automatisering/informatisering
We kunnen een aantal gebieden voor de toepassing van informatisering/automatisering
in een bedrijf onderscheiden. Deze gebieden zijn:
- Bedrijfsbesturing
- Communicatie met de omgeving
- Ondersteuning van bedrijfsprocessen ( werkstromen )
- Ondersteuning van transactieverwerkende processen
- Ondersteuning van Groepswerk
- Administratie
- Persoonlijke ondersteuning
- Produktiemanagement
- Produkten
- Technisch/wetenschappelijke automatisering ( ten behoeve van research
)
Bedrijfsbesturing
Het toepassingsgebied "bedrijfsbesturing" heeft betrekking op het
toepassen van informatietechnologie bij het besturen van een bedrijf.
Het gaat hierbij om rapportage over de uitvoering, die als basis dient
voor het besturen/bijsturen van de bedrijfsprocessen. Dit is wat we
in het vorige hoofdstuk management-informatie hebben genoemd. De toepassingen
die in dit gebied voorkomen hebben tot doel om de grote hoeveelheid
informatie die uit de bedrijfsprocessen komt inzichtelijk te maken
voor het management.
Communicatie met de omgeving
Ook in de communicatie met de omgeving kan informatisering/automatisering
worden toegepast. Communicatie met de omgeving kan zowel op een gestructureerde
als op een ongestructureerde manier plaatsvinden. Toepassingen voor
ongestructureerde communicatie zijn bijvoorbeeld de fax, de telefoon
en de e-mail. Deze toepassingen stellen mensen die niet op hetzelfde
moment op dezelfde plaats zijn, in staat te communiceren. Deze ongestructureerde
communicatie vindt vaak ad hoc plaats.
De communicatie met de omgeving kan ook op een gestructureerde manier
vorm gegeven worden, bijvoorbeeld door toepassing van EDI voor het
automatisch plaatsen en verwerken van bestellingen. Deze vormen van
communicatie hebben ook invloed op de processen waarin ze gebruikt
worden. Op het ogenblik zie je extranetten opkomen als alternatief
voor EDI.
Ondersteuning van bedrijfsprocessen ( werkstromen )
Ondersteuning van transactieverwerkende processen
Het essentiële van een transactie is dat deze in zijn geheel
dient te worden uitgevoerd. Een transactie is pas klaar als alle onderdelen
op de juiste wijze zijn voltooid. Mocht er om welke reden dan ook
iets mis gaan bij het verwerken van een transactie, dan dient deze
in zijn geheel te worden teruggedraaid. Een eenvoudig voorbeeld van
een transactie in het pinnen van geld bij een gelduitgifte automaat.
Er zijn produkten die softwarematig het management over een transactie
ondersteunen, de zogenaamde "transactiemonitor".
Roemrucht in de automatisering zijn veranderingen die worden aangebracht
in administraties die met terugwerkende kracht dienen te worden uitgevoerd.
Groepswerk
Administratie
De toepassingen op het gebied van administratie hebben te maken met
het registreren, verwerken en beschikbaar stellen van gegevens. De
voordelen voor het toepassen van informatietechnologie voor administratie
zijn onder andere dat gegevens sneller en accurater verwerkt en dat
er gemakkelijker op verschillende ingangen in gezocht kan worden.
Centraal in dit toepassingsgebied is het DataBase Management System
met al haar faciliteiten.
Persoonlijke ondersteuning
Op dit toepassingsgebied komen we zaken tegen die mensen ondersteunen
bij hun dagelijkse werk. Daarbij moet gedacht worden aan een tekstverwerker,
een spreadsheet, een elektronische agenda, pakket om presentaties
te maken, een elektronische kaartenbak, een browser etc. Deze toepassingen
vormen de persoonlijke gereedschapskist voor de werknemer.
De werkzaamheden waarbij deze toepassingen gebruikt worden zijn vaak
niet erg gestructureerd, maar worden ad hoc uitgevoerd.
Produktiemanagement
Produktiemanagement behelst het proces om de totstandkoming van materiële
produkten te sturen/ondersteunen, het kan orden opgedeeld in drie
lagen. Op het hoogste niveau zien we de logistieke planning. Logistieke
planning is het vaststellen met de planning van de produktie, ofwel
wanneer moet welke produktie-opdracht uitgevoerd worden. Op het volgende
niveau onderscheiden we shop-floor control. Shop-floor control is
het optimaal plannen van de uitvoering van één opdracht.
Op het volgende niveau zien we SCADA (=supervisory control and data-acquisition).
SCADA is het besturen van machines. Op het laagste niveau bevinden
zich tenslotte de machines die het werk uitvoeren. Deze machines krijgen
hun opdrachten van de SCADA-laag en sturen resultaten terug.
Produkten
Ook in produkten is steeds vaker sprake van toepassing van informatietechnologie.
Wasmachines en CV-ketels hebben bijvoorbeeld steeds meer ‘embedded
software’ in zich en worden daardoor steeds ‘intelligenter’. Door
toepassing van informatietechnologie in deze produkten is het de bedoeling
dat ze makkelijker te bedienen zijn en beter presteren.
In feite hoort het hele gebied van de robots ook bij produktautomatisering,
hoewel de robots meestal worden ingezet bij de produktieautomatisering.
Technisch/Wetenschappelijke automatisering
Dit is het automatiseringsgebied dat hoort in de research afdeling.
Te denken valt aan simulatie pakketten, optimalisatie programma's,
oplossen van differentiaal vergelijkingen etc. maar ook produktontwikkeling
( CAD ) en produktieontwikkeling.
Voordelen van informatisering/automatisering
Het is bij het toepassen van informatisering/automatisering altijd
belangrijk om te bedenken wat de voordelen zijn die men probeert te
bereiken. Er zijn globaal drie redenen voor het toepassen van informatisering/automatisering:
- Verbetering van de efficiëntie: het toepassing van informatisering/automatisering
kan de efficiëntie verhogen door kostenreductie en tijdsbesparing.
Door toepassing hiervan kunnen werkzaamheden namelijk sneller en met
minder menskracht worden uitgevoerd.
- Verhoging van de effectiviteit: door toepassing van informatisering/automatisering
kan de accuratesse en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde informatieverwerking
verhoogd worden. Aan de ene kant kunnen we zeggen dat de computer
zich vaak herhalende bewerkingen namelijk betrouwbaarder kan uitvoeren
dan een mens dat kan. En aan de andere kant wordt door het mechaniseren
van de informatieverwerkende processen de kans op afwijkingen kleiner.
- Bereiken van strategisch voordeel: het toepassen van informatisering/automatisering
kan leiden tot strategisch voordeel. Een voorbeeld hiervan is het
binden van de klanten aan het bedrijf door het toepassen informatietechnologie
voor de communicatie tussen bedrijf en klant. De klant doet dan een
lange termijn investering in de informatietechnologie en zal daardoor
minder snel overstappen naar een concurrerent.
Trends
- Produktieautomatisering lijkt te behoren tot het industriële
tijdsperk. We willen minder van het zelfde, produkten toegesneden op
onze persoonlijke smaak. Daarom is al enige tijd geleden FPA ( flexibele
produktie automatisering ) geïntroduceerd : korte series.
Statements
- Bij de beslissing wel of niet automatiseren dient doorslaggevend te
zijn of het onderhavige probleem creativiteit vereist of niet. Machines
zijn sneller, beter en betrouwbaarder dan mensen als het gaat om niet-creatieve
processen. Machines hebben geen humeur, geen vakbond/ondernemingsraad,
geen wensen, geen dagdromen en geen last van aandachtsversnippering.
- Mensen zijn niet bedoeld om werkzaamheden te verrichten die machines
ook kunnen doen.
Oefeningen
- Verdeel de eenheid of het bedrijf waarin je werkt in bovengenoemde
toepassingsgebieden.
- Maak een opsomming van geautomatiseerde hulpmiddelen/tools die je
nodig hebt in je persoonlijke werkzaamheden.
Vragen
- Waaruit bestaat de opbrengst van automatisering? En waaruit bestaat
de opbrengst van informatisering?
- Wat zijn de nadelen van automatisering/informatisering?
- In welke van de toepassingsgebieden is sprake van automatisering en
in welke gebieden van informatisering?
- Welke overeenkomsten zijn er tussen het besturen van machines en besturen
van een groep mensen? En welke verschillen zijn er?
- Wat is het verschil tussen produktiebesturing en procesautomatisering?
Definities
procesautomatisering
Procesautomatisering is de automatisering van de (continue) fabricageprocessen
ten behoeve van het fabriceren van een produkt, c.q. de bedrijfsprocessen
voor het leveren van een dienst.
Kenmerkend voor procesautomatisering is dat een systeem tijdens de
uitvoering van het proces zowel registreert (via sensoren), als bijstuurt
(via actoren).
Bijvoorbeeld: de automatische besturing van chemische procesinstallaties,
het begeleiden en besturen van een verkeersstroom.
produktiebesturingsautomatisering
Produktiebesturingsautomatisering is de automatisering en sturing van
de produktie- en transportstappen in een (discreet) produktieproces.
De zaken die bij productiebesturingsautomatisering een rol spelen zijn
routing, voorraad- en wachtrijproblematiek. Het kenmerk bij productiebesturingsautomatisering
is dat het systeem niet autonoom werkt, maar onder besturing staat van
mensen.
Literatuurverwijzingen
Voor meer informatie over proces- en productiebesturingsautomatisering:
[van den Beukel et al., 1993] van den Beukel J.W. en G. Matser.
Produkten van de ontwikkeling van technische informatiesystemen.
1993. Utrecht. Cap Volmac.
[van de Beukel et al., 1995] van den Beukel J.W., G. Matser,
I. Velde en A.W. van Dulst. Het ontwikkelen van SCADA-systemen
(op pakketbasis). 1995. Leidschendam. Lansa Publishing.
|